İki temel çatışma ekseni

(Ali Bayramoğlu)

… Türkiye gibi bu tür toplumları açıklamak kolay, ama anlamak zordur. Bu zorluğu kısmen azaltmak için yakın köklere, “ana ulusal model”e bakmakta fayda var. Bu model “Göç, din, siyasi dönüştürme” üzerine kuruludur.

Şöyle özetleyelim: Türkiye’deki “ulus oluşumu”nun temelinde, temel olarak 1800’larda başlayan biteviye Anadolu’ya doğru akan yaklaşık 150-200 yıllık bir Müslüman göçü yatar. Göç dalgası öylesine güçlüdür ki, Cumhuriyetin ilk yıllarında Anadolu nüfusunun yarıya yakını göçmen ve etnik olarak Türk olmayan ya da Türk olsa bile köken fikrinden uzak Müslüman gruplardan oluşmaktadır. Bu koşullar 1923’te kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin ulus-devlet fikri etrafındaki iki temel projesini pek âlâ açıklarlar.

İlk proje farklı etnik kökenlerden gelen Müslümanları Türkleştirme projesidir.

İkincisi ise Müslümanlardan bir ulus yaratırken İslam’ı ehlileştirmek projesidir.

Bu projeler, otoriter bir yönetim modelinin temelinde de yatarlar. Her iki proje de otoriter bir yapıyı, merkezin çevreye ve topluma süratle, etkili, dayatmacı bir nüfuzunu kaçınılmaz hale getirmiştir. “Rejim” ödenen ciddi bedellere rağmen, bu projelerde önemli ölçüde başarılı olmuştur. Yıllar içinde Kürtler dışındaki Müslümanlar Türkleşmiş, Müslümanların önemli bir kısmı da ehlileşmiştir.

Ancak başarı her şeye rağmen kısmi, siyasi hassasiyet ise keskin ve süreklidir. Sistem açısından temel sorunu bugün İslami kesim olarak tabir ettiğimiz ehlileşmeyen Müslümanlarla, Türkleşmeyen Müslümanlar, yani Kürtler oluşturdular. Hâlâ sorun olmayı sürdürüyorlar, nitekim bugün Türkiye’ye hâkim iki temel çatışma ekseni bulunuyor: Laiklik-dindarlık çatışma ekseni ile Kürt meselesinin üzerine oturduğu çatışma ekseni…

İslami olanı ve laiklik politikalarını anlamak, milliyetçi eğilimlerden toplumla ruh haline, Türk muhafazakarlığından kemalizme bir anlamda Türkiye’yi anlamanın ön koşulunu oluşturur.

(“Çağdaşlık Hurafe Kaldırmaz: Demokratikleşme sürecinde dindarlar ve laikler”, TESEV, 2008)

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s