HAYAT ASLINDA NE ZAMAN BAŞLAR?

İlkokulu yeni bitirmiş, evimizin yakınlarında bulunan ve şehrimizin en meşhur mekânlarından biri olan Fuar’da su satarak, hayatımda ilk defa ve ortaokulda giyeceğim takım elbisemin parasını temin etmeye çalışıyordum. Geceli gündüzlü süren bu iş hayatımın içeriği çok basitti; çorba kâselerine su doldurup buzluğa koyuyor, bir süre sonra da buzları çıkarıp beş litrelik ayçiçek yağı bidonuna aktarıp içine de su ekledikten sonra “buz gibi soğuk su”ları satmak üzere Fuar yoluna koyuluyordum.

İş hayatındaki tecrübelerimiz biraz daha ilerleyince ağabeyimle birlikte, aynı vakit ve enerjiyi harcayarak daha fazla para kazanabileceğimiz bir iş kolu keşfettik: çekirdekçilik. Kavrulmamış çekirdekleri toptancıdan büyük torbalarla alıyor, bahçemizde orta genişlikte bir sacın üzerinde kavuruyor ve akşamları Fuar’da, bizden yaşça çok büyük olanların parselledikleri mekânlara yaklaşıp sorun yaşamamak kaydıyla kendimize yer seçiyor, güzel karlar yapıyorduk.

Gündüz su, gece çekirdek, hatta bazen daha da yeni arayışlara girerek çemen-ekmek ticareti ile meşgul olarak geçen o yoğun yaz tatilinin sonlarına doğru takım elbisemi alacak kadar param olmuştu. Kendi tercih ettiğim ve hala gözümün önündeymiş gibi hatırladığım o elbisenin sevgisiyle geçen o haftalarda gündemime, daha önceleri yabancısı olduğum yeni yeni konular girmeye başlıyordu.

Bunların başında, uzun zaman öncesinden beri adı evimizde çok geçen, zaman zaman zorluğuyla, kimi zaman da kıymetiyle anılan İmam-Hatip Lisesi geliyordu. Benden üç yaş büyük olan ağabeyim, derslerinin ne derecede zor olduğundan, dedem de o okula girmenin ne büyük bir şans olduğundan dem vururlardı hep. Annemin de teşvikiyle, her ne kadar başaramama korkusuyla çekinsem de, şehrimizdeki İmam-Hatip Liselerinden birine kaydımı yaptırdık nihayetinde.

Kayıt heyecanı, dört haneli bir okul numarasına sahip olma duygusu, şehrin kenarından merkezine girmenin getirdiği yarı sevinç yarı endişe, toplumda kravat takanlar sınıfına girebilmenin verdiği çocuksu bir gurur eşliğinde okulun ilk zamanlarını geçiriyordum.

En yakın ve güvenilir rehberim, o yıl aynı okulun lisesine başlayan ağabeyimdi. Çok sık aralıklarla görüşmesek de, o büyük binanın bir yerinde ailemden birinin varlığının verdiği güven hissi, başlangıçta hissedilmesi muhtemel yalnızlığı engelliyordu.

Ağabeyim, her ne kadar dersleri konusunda örneklik teşkil edemese de, bir büyüğüm olarak arada sırada bazı tavsiyelerde bulunur, beni ‘dahili ve harici’ tehlikelere karşı uyarırdı. Bu bazen teneffüslerde olur, bazen o okulun yurdunda kaldığı için, hafta sonu eve gidiş yolunda olur, bazen de evde muhabbet arasında olurdu. Tavsiyeleri ve uyarıları arasında bir konu vardı ki, o konu şimdiye kadar peşimi hiç bırakmadı, takip edebildiğim kadarıyla ülkenin gündeminden de hiç düşmedi: Cemaatler.

Ağabeyimin, “Sen çalışkan bir öğrencisin, o yüzden seninle görüşmeyi diğer öğrencilere göre daha çok isteyeceklerdir; dikkatli ol!” ikazlarıyla dikkatlerimi daha bir açarak başladım bu konuyla ilgilenmeye.

İlerleyen haftalarda fark ettim ki, meğer konu ağabeyimle filan sınırlı değil, okulun her alanına yayılmış vaziyetteymiş. Sınıfta hocaların, ders konularını evirip çevirip en sonunda konuyu kendi cemaatleri lehine, diğerlerinin aleyhine getirmelerine, teneffüslerde üst sınıflardakilerin alt sınıflardakilerle yakından ilgilenip kendi cemaatlerini anlatmaya ve benimsetmeye çalışmalarına şahit olmamla daha bir yoğunlaştı konuya olan ilgim.

Bazıları işi o derecede abartıyorlardı ki, durum futbol fanatikliğindeki psikolojiden pek de farklı olmuyordu. Özellikle birkaç kişinin beni kendilerine karşı ikaz ettiği iki-üç kişi vardı; “bunlar şu cemaatten, aman dikkatli ol” gibi şeyler söylemişlerdi. O andan itibaren hep takip ederdim hakkında konuşulan o kişileri. Teneffüslerde küçük öğrencilerle ilgilenip bahçede tur atmaları bir tarafa, beni çok şaşırtan bir halleri vardı onların; öğle aralarında, abdest almanın o denli zor olduğu kış günlerinde bile hiç aksatmadan öğle namazına gidiyorlardı! Bu benim için inanılması güç bir durumdu; bana onları tasvir edenlerin kurdukları cümleler, özellikle de o cümleleri söylerken yüzlerinde beliren ifadelerden sonra ben onların Müslüman olduklarından dahi şüphe eder hale gelirken, onlar hiç aksatmadan namazlarını kılıyorlardı…

Şimdi uzaktan bakınca anlaşılması çok zor olan bir manzaraydı o yıllarda okulumuzda yaşananlar. Herkesin kendi iç sorunları, terbiye edilmesi gereken yanları, dışarıdaki insanların sorunları, dinin bu asırda müntesiplerinden bekledikleri ve ana prensipleri bir tarafta beklerken, okulun içinde, içinden çıkılması zor bir cemaatçiliğin başını alıp yürümesi, üstüne üstlük bu akışı okul hocalarının ve idarecilerin bir kısmının körüklemesi acınası ve üzücü bir durumdu.

Okulumuzun, ders verimi ve üniversiteye öğrenci gönderebilme başarısı açısından şehirdeki güzide eğitim kurumlarından biri olmasını; disiplin ve temizlik konusundaki titizliğini göz ardı etmek, o dönemdeki idarecilerin işlerini gerektiği şekilde ciddiye aldıklarını dile getirmemek büyük haksızlık olur tabii ki ama diğer taraftan da, ortalama on iki yaşında o binadan içeriye adımını atmış binlerce öğrencinin geleceğini şekillendirecek hassas konularda gösterilen fazlasıyla “siyasi” hareketlerin, hassasiyetsiz eğitim metotlarının ne kadar hasar açıcı olduğu konusundaki fikirlerimi hala muhafaza ederim.

İlerleyen yıllarda o durumun bizim okulla sınırlı kalmadığını öğrenmem ayrı bir çarpıcı tecrübeydi, daha ilerleyen yıllarda aslında o ham fikir çatışmalarının İslami cemaatlerle değil bütün toplumla ilgili taraflarının olduğu gerçeğini anlamam ise bambaşka bir tecrübeydi!

Bilgi sahibi olmadan hüküm sahibi olmak; psikolojik ve siyasi temellerinin yüzyılı aşkın zamanlara kadar uzandığını tahmin ettiğim inanılmaz bir tarafgirlik duygusu; okumadan düşünmek, düşünmeden konuşmak; siyasi veya başka herhangi türden bir liderin fikirlerine yaslanma rahatlığına kendini bırakıp artık başka yerlerden gelen her türlü bilgiye kapılarını kapamak; başkaları hakkında en ufak bir eksikliğe bile tahammül edemezken aynaya bakıp özeleştiri yapamamak; anlaşılması güç bir lider yüceltme ve dışarıda olanı öteleme refleksi; grubuna sadakati başka hemen her şeyden daha önemli görme anlayışı ve hakikati arama konusunda sadakatten başka bir ‘metot’a sahip olamama fakirliği gibi özetlenebilecek sorunlar, aslında ülkemizin sorunlarıydı. Bütün bir toplumda, kökleri pek de kolay görülemeyecek olan böyle bir problem zinciri vardı.

Okuldaki ilk birkaç yılım, ağabeyim ve arkadaşlarının uyandırdığı o ‘hassasiyet’le geçti; üst sınıflardakilerden hemen hiç kimseyle görüşmemeye çalıştım. Rahattım, derslerim iyiydi, korktuğum zorluklar yoktu; dolayısıyla hocalarla aram iyiydi ve arkadaş grubumuzla da hoş vakitler geçiriyorduk. Bu birkaç yıl içinde o yaşlarda bir ortaokullu öğrenci nasıl oluyorsa ben de öyleydim sanırım. Derslerimde başarılı olma gayretim ve eve gider gitmez ödevlerimi yaptıktan sonra evimize çok yakın bir ilkokulun oyun sahasına kendimi atarak saatlerce basketbol oynama tutkum vardı. Ortaokul birinci sınıfta bir ara karikatür çalışmıştım, ikinci sınıfta da sıra arkadaşımla birlikte teneffüslerde, sadece ikimizin oynayıp ikimizin seyrettiği tiyatro-sinema sahneleri canlandırma merakım almış başını gitmiş, bu oyunculuk tutkusu aylarca sürmüştü.

Ortaokulun üçüncü sınıfında ise daha ilmi alanlara ilgi duymaya başlamıştım; mahallemizin camiinde bir yatsı namazı sonrasında mahalle arkadaşlarımdan birinin, camide akşamları yaptıkları Arapça gramer derslerine katılma teklifiyle birlikte yeni bir sayfa açılmıştı benim için; okul arkadaşlığı haricinde, farklı okullardan ve farklı yaşlardan oluşan bir arkadaş grubu vardı ve bir ortaokulda öğretmenlik yapan kaliteli bir hoca karşılık istemeden ders veriyordu.

Dersler keyifli ve öğretici geçiyor, her geçen hafta hocayla yakınlığımız daha bir artıyordu. Olgun bir insandı, konuşması, bilgisi ve toplum içindeki itibarı yerindeydi. Yaptığımız o derslerin haricinde bazen birkaç arkadaşla evine ziyarete gidiyor, sorular soruyor, tavsiyelerini alıyorduk. Bazen de sırf onunla vakit geçirip mümkün olduğunca kendisinden istifade edebilmek için şehir merkezine birlikte gitme teklifinde bulunuyor, sorularımı soruyor, insanlarla konuşma şeklinden, yürümesinden, bazı konulara olan tepkilerinden dersler çıkarıyordum. Aktif, çalışkan, otuz yaşında, iyi bir insandı. Şehrimizdeki ilk radyolardan birini, bir arkadaş grubuyla birlikte o kurmuştu; o aşamada radyoculuk konusunda da az-buçuk tanışıklığımın olmasını kendisine borçluyumdur herhalde…

Ortaokulun sonlarına geldiğim zamandı. Hayatımın, ergenlik dönemi adı verilen o önemli aşamasındaydım. Bir Perşembe gününün ikindi vaktiydi. Okuldan gelmiş, evde kimseyi bulamamış, anahtar olmadığı için bahçede annemin gelmesini bekliyordum. O anda hissettiğim tarifi çok zor olan o sıkıntıyı hiç unutamadım.

Sıkıntının sebebi, hayatın ta kendisiydi. Aklıma gelen ve gözüme takılan her şeyi derinlemesine düşünüyordum o anda. Etrafımdaki insanları, annemi, babamı, dedemi, anneannemi, okuldaki hocaları, yoldan geçen ve evine yiyecek götürenleri, dolmuş şoförünün hayattan bıkmış halini, arkasından gelen başka bir dolmuşun şoförünün kurnaz hareketlerini, çiçekleri, avare uçan kuşları, o koca gökyüzünü, bahçemizdeki kayısı, vişne, kiraz ve dut ağaçlarını, kısa geçmişimi, uzun görünen geleceğimi, ölümü, ölümden sonraki hayatı…

Bir anlamı olmalıydı hayatın. Yüksek bir gayesi olmayan hayat yaşanmaya değmez diye karar vermiştim o anda. Başka türlü, bu hayatın nesine, niye katlanılsındı ki! Sonunda ölüm olan bir hayat o kadar emeği hak etmiyordu benim gözümde. Başka bir şeyler olmalıydı ki, diğer zorluklar onun hatırına katlanılabilir hale gelsin.

O andan itibaren geçen aylar hep bu konuda bir çözüm aramakla geçti.

Hayata aslında o yıllarda başladığımın farkındaydım. Dinen “mükellef” sınıfına yeni girmiştim ve artık belli sorumluluklarım vardı, yaptığım her hareketten sorulacak, her türlü iyilik ve kötülüğümün karşılığını görecektim. İşin hafife alınır bir tarafı yoktu. Allah’tan gelen kitap bunları söylüyordu ve ben artık hayatımın geriye kalan kısmını ne şekilde değerlendireceğime dair ciddi bir şekilde kafa yormalıydım.

İyi ama nasıl olacaktı bu iş? Nasıl karar verecektim neyin doğru olduğuna? Elimde o kadar sağlam ölçüleri bulunduruyor muydum? O anda sahip olduğum neyi bizzat araştırarak seçmiştim ki onların yol göstericiliğine sınırsız güvenebilecektim?

Annemi, babamı, yaşadığım şehri, dinimi, mezhebimi, aldığım eğitimi vs. ben seçmemiştim. Onlardan bana gelen her şeyi yanılmaz ve sorgulanamaz olarak kabul ederek yola çıkarsam ne derecede doğru olacaktı? Onları hazır doğrular olarak kabul ettiğim takdirde, dünyanın başka bir ülkesinde yaşayan ve bana tamamen zıt dünya görüşlerine sahip olan başka insanları, hatta o kadar uzağa gitmeye de gerek yok, okulumda benden farklı değerlere ve fikirlere sahip olan arkadaşları nasıl yanlış yolda olmakla itham edebilecektim?

Öyle bir metoda sahip olmalıydım ki, dünyanın neresinde olursa olsun başka herhangi bir kişiye onu tavsiye edebilmeli ve sonucunda doğru bir yolu bulacağına emin olabilmeliydim. Diğer şekilde, hazır kabullerle, taklit metotlarıyla ve altlarına kendi imzamı atamadığım kopya fikirlerle pek de isabetli kararlar alamayacağımı düşünüyordum; çünkü eğer öyle olursam diğer fikirler, diğer gruplar, diğer mezhepler, diğer milletler ve diğer dinler hakkında, olumlu veya olumsuz bir yargıda bulunmak hakkına sahip olamayacaktım.

Ama nasıl olacaktı bu işler? Cemaatler ve partiler vardı onlarca, ama hangi biriydi en doğru olan? Yazarlar vardı yüzlerce, ama hangi birine yaklaşabilecektim çekinmeden? Yaşanmış hayatlar vardı binlerce ama hangisiydi, benim hayatıma gerçekten örnek olabilecek olan? Herhangi bir siyasi, dini veya fikri akıma benim de girmem zorunlu muydu? Girmesem ne olurdu, ne kaybedecektim? Ben kimseye karışmasam, kimseyi de kendime karıştırmasam sonucunda ne olurdu?

Zor sorular, zor cevaplar ve zor kararlardı önümde duran. Bu zorluklara alışmalı ve cevapları aramaya bir yerlerden başlamalıydım;

Çünkü hayat aslında yeni başlıyordu…

(12.11.2008, Brighton)

Reklamlar

One thought on “HAYAT ASLINDA NE ZAMAN BAŞLAR?

  1. Insan gercekten cok zor ve inisli cikisli bu hayat yolunda ilerlerken bazen olur ki icinden cikamayacagi bir durumda kendini bulur. Sorumluluklar giderek artmakta, bahaneler ise her zamanki gibi cok. Bunun yaninda hizla zaman daralmakta ve hayat denen bu yolun sonuna dogru kosarak gidilmekte.
    Ama en onemlisi ve herkesi de tedirgin eden sonumuz ne olacak dusuncesi kemiriyor icimizi.
    “Keşke” bir kuru yaprak olsaydım,unutulup gitseydim!!…
    dedigimiz de az degildir. Ama nafile…

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s